مگر ما كسانى نيستيم كه نسبت به خون عثمان جفا كرده و به انتقام خون ؛ گروهى اين سخنش را پذيرفتند و آرام يافتند و گروهى ديگر نيز همچنان در ترديد و حيرت خود باقى ماندند و با اين حال تعصبهاى قبيله‌اى براى مدت طولانى نقش خود را در تداوم جنگ ايفا كرد و هر دو طرف از آن بهره‌ها بردند تا بالاخره نبرد بزرگ و سرنوشت‌ساز رسيد كه بيمش از يك هفته شب و روز به طول انجاميد و طى آن اهل عراق قهرمانى بىنظيرى از خود نشان دادند و اهل شام را تار و مار كردند و قواى آنان را از ميان بردند و بنا به آنچه برخى مورخين اظهار داشته‌اند تعداد كشته‌هاى طرفين به بيش از شصت هزار كشته رسيد و مىرفت كه ارتش عراق بر مقر فرماندهى معاويه چيره گردد و او را زنده ، دستگير كند او نيز اسبش را سوار شد و قصد فرار كرد و در همين حال امير المؤمنين پيشاپيش يارانش با هر گروه كه مواجه مىشد ، آشفته بودند و راه گريز مىيافتند . ابن قتيبة در « الامامة و السياسة » اظهار مىدارد كه على ( ع ) در دل شب ، نداى رفتن سر داد وقتى معاويه سر و صداى شتران را شنيد ابن العاص را فراخواند و به او گفت : چه مىبينى ؟ گفت : بگمانم قصد فرار كرده است . ولى هنگامى كه صبح شد على ( ع ) را ديدند كه به اتفاق يارانش و در نزديكى آنها و با ايشان در آميخته است در اينجا عمرو بن العاص به معاويه اشاره كرد كه قرآنها را بر سر نيزه‌ها بلند كنند اين كار را كردند و مردم را بدين اميد كه جنگى را كه مىرفت همهء اهل شام را به كام خود گيرد متوقف سازند ، بدان فراخواندند و اين صدا از سوى معاويه بلند شد كه : اى اهل عراق اين كتاب خداست كه ميان ما و شما قرار گرفته بياييد تا بدان عمل كنيم پس از كشته شدن اهل شام چه كسى بايد به بازماندگان آنان و مرزهاى شام بپردازد و پس از كشته شدن اهل عراق چه كسى بايد به بازماندگان آنان و مرزهاى عراق بپردازد و براى جهاد با روميان و كفار چه كسى رهسپار مىشود و در همين باره است كه النجاشى مىگويد : - صبح كه شد اهل شام نيزه‌ها را بلند كردند كه روى آن كتاب خدا قرآن قرار داشت . - و ندا سر دادند به على كه اى پسر عموى محمد آيا از هلاك گشتن ثقلين ، باك ندارى ؟ و در روايت « انساب الاشراف » آمده كه على ( ع ) وقتى قرآنها را بر سر نيزه‌ها ديد كه بالا رفته‌اند فرمود : به خدا سوگند كه آنان اهل قرآن نيستند و تنها براى مكر و